THAM LUẬN VỀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MŨI NHỌN HỌC SINH NĂNG KHIẾU
THÔNG QUA CÁC SÂN CHƠI TRÍ TUỆ TRÊN MẠNG
Kính thưa quý vị đại biểu!
Kính thưa tất cả các đồng chí cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường!
Chúng ta vừa được nghe bản báo cáo kiểm điểm việc thực hiện nghị quyết hội nghị cán bộ, viên chức năm học 2020-2021 và phương hướng nhiệm vụ thực hiện trong năm học 2021-2022 đ.c Hiệu trưởng vừa thông qua, tôi hoàn toàn nhất trí với báo cáo trên. Theo chương trình của hội nghị, được sự cho phép của ban tổ chức, tôi rất vinh dự được thay mặt cho tổ chuyên môn 4-5 xin có một vài ý kiến về công tác bồi dưỡng mũi nhọn HS năng khiếu thông qua sân chơi trí tuệ.
Như chúng ta đã biết, công tác bồi dưỡng học sinh năng khiếu thông qua sân chơi trí tuệ trên mạng là một nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, bồi dưỡng nhân tài cho quê hương, đất nước nhất là trong thời kì dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng tới mọi mặt hoạt động của XH trong đó có nhà trường. Bồi dưỡng HS năng khiếu là một công việc khó khăn và lâu dài, đòi hỏi nhiều công sức của thầy và trò. Trong những năm gần đây, qua các cuộc giao lưu trên mạng, nhờ sự quan tâm động viên của BGH, sự nỗ lực phấn đấu của các thầy cô giáo, và sự hợp tác của học sinh và phụ huynh, sân chơi trí tuệ trên mạng này đã gặt hái được một số thành công nhất định, góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng dạy và học, góp phần vào thành tích chung của nhà trường.
Trước hết chúng ta nhìn lại thực trạng công tác bồi dưỡng mũi nhọn HS năng khiếu của nhà trường
1. Thuận lợi:
- Được sự chỉ đạo, quan tâm, kịp thời của BGH, có những kế hoạch cụ thể, lâu dài trong công việc bồi dưỡng HS năng khiếu thông qua hình thức: BD tại lớp trong từng tiết học (dạy phân hóa đối tượng); và dạy theo nhóm sở trường, hoặc tổ chức sinh hoạt các Câu lạc bộ.
- Trường có cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị phục vụ tương đối đầy đủ giúp cho việc dạy và học đạt kết quả tốt.
- Một số giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, có nhiều kinh nghiệm trong công tác bồi dưỡng HS năng khiếu nhiều năm.
- Học sinh hiếu học, yêu thích môn học, có tính tự giác cao.
- Đa số phụ huynh quan tâm đến chất lượng học sinh năng khiếu.
2. Khó khăn:
- Đa số giáo viên dạy vừa phải bảo đảm chất lượng đại trà, vừa phải chăm lo chất lượng mũi nhọn do vậy cường độ làm việc tương đối cao, việc đầu tư cho công tác bồi dưỡng HS năng khiếu cũng có phần bị hạn chế (đây cũng là tình hình chung trong mỗi nhà trường).
- Học sinh vừa phải hoàn thành chương trình chính khóa vừa tham gia Câu lạc bộ nên ít nhiều chất lượng mũi nhọn chỉ ở mức độ nhất định.
- Một số học sinh tham gia CLB chưa thực sự cố gắng nên kết quả qua các cuộc giao lưu trên mạng chưa cao.
- Một số ít phụ huynh chưa thực sự quan tâm, tạo điều kiện đến học tập của con em mình.
- Một số HS có năng lực khá tốt, song do hoàn cảnh kinh tế gia đình, nên không có máy vi tính riêng để học. Đó cũng là thiệt thòi của các em khi muốn rèn luyện nâng cao năng lực.
Sau đây tôi trình bày: “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng mũi nhọn HS năng khiếu thông qua các sân chơi trí tuệ trên mạng dành cho các em HS”.
Giải pháp 1.
GV phải là người có năng lực và tâm huyết với nghề.
- Đối với kiến thức dành cho đối tượng HS Tiểu học thực sự không đòi hỏi cao, song với việc dạy nâng cao thì phần kiến thức này tương đối khó, cần đến năng lực của GV. Tuy nhiên, để làm được tốt, người GV phải có năng lực khá tốt. Bên cạnh đó,GV phải luôn luôn có ý thức tự rèn luyện, tích lũy tri thức và kinh nghiệm, trau dồi chuyên môn, luôn xứng đáng là “người dẫn đường tin cậy” cho học sinh noi theo.
- Phải thường xuyên tìm tòi các tư liệu, có kiến thức nâng cao trên các phương tiện, đặc biệt là trên mạng internet. Lựa chọn trang Web nào hữu ích nhất, tiện dụng nhất. Biết tìm sách tham khảo của tác giả nào hay có các chuyên đề hay, khả quan nhất để sưu tầm tài liệu…(GV có thể xuống thư viện trường để tìm tài liệu rồi tự làm, tự giải, tự tích lũy vốn cho bản thân).
Khi tiến hành hướng dẫn, tổ chức cho các em tham gia sân chơi trí tuệ GV cần:
- Lựa chọn học sinh thông qua việc trao đổi với GV giảng dạy trước đó để lựa chọn những em có khả năng, tư chất, trí tuệ, lòng đam mê môn học .
- Lập kế hoạch cho mình một cách cụ thể tránh tình trạng thích đâu dạy đó. Dạy theo chuyên đề là biện pháp mà cá nhân tôi thấy đó là hữu hiệu nhất.
- GV BDHS năng khiếu GV cần phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh, với giáo viên trong khối, trong tổ để tạo mọi điều kiện giúp các em phát huy hết năng lực của mình.
- Cần phát hiện sớm các em học sinh có năng khiếu để bồi dưỡng sớm và tạo nguồn cho lớp học sau.
- Cách tốt nhất bồi dưỡng hứng thú cho học sinh là hướng dẫn dìu dắt cho các em đạt được những thành công từ thấp lên cao. Nhiều học sinh lúc đầu chưa bộc lộ rõ năng khiếu nhưng sau quá trình được dìu dắt đã trưởng thành rất vững chắc và đạt thành tích cao.
- Thực hiện phương châm: dạy chắc cơ bản rồi mới dạy nâng cao, thông qua những bài luyện cụ thể để dạy phương pháp tư duy - dạy kiểu dạng bài có quy luật, loại bài có tính đơn lẻ rồi luyện các dạng tổng quát.
- Trong mỗi bài học, cần đưa ra nhiều câu với mức độ từ dễ đến khó, và câu nhỏ cuối cùng ta nên vận dụng vào thực tế để các em hiểu rõ đây là câu vận dụng tích hợp.
- Sau mỗi bài tập nâng cao GV cần đưa ra phương pháp giải hoặc những lưu ý nhằm giúp học sinh tự khắc sâu kiến thức để cách trình bày được lập luận lôgic hơn. (đối với Tiểu học cần lí luận gọn , tránh rườm).
- Sau mỗi chuyên đề, cần có bài kiểm tra đánh giá theo các mức độ để nắm ngay được tình hình học sinh bị hổng phần nào, những bài đa số HS làm được gọi HS trực tiếp lên bảng làm (mối lần ghi bảng các em nhớ hơn là ghi ở vở), bài nào chưa tốt GV sửa và khắc sâu ngay.
- Ngoài ra giáo viên sưu tầm ngân hàng bộ đề thi các cấp trường, cấp huyện và các tỉnh khác thông qua công nghệ thông tin nhằm giúp các em tiếp xúc làm quen với các dạng đề có nhiều điểm mới, hay và hữu ích.
- GV nên tránh:
+ Đừng để HS “tâm lý” trong những buổi giao lưu, vì các em hiểu thành “thi cử”dẫn đến HS bị áp lực từ nhiều phía.
+ Một số giáo viên mới bồi dưỡng học sinh năng khiếu, thường hay nôn nóng, bỏ qua bài tập cơ bản (với tôi, các bài cơ bản là quan trọng, là nền tảng cho khối kiến thức vững chắc của mỗi HS ), mà cho ngay bài khó, học sinh mới đầu đã gặp ngay một “mớ bòng bong”, không nhận ra được nên bắt đầu từ đâu hoặc việc ghi nhớ từng đơn vị kiến thức kỹ năng dễ lộn xộn, và kết quả là không định hình được phương pháp từ đơn giản đến phức tạp, càng học càng hoang mang. Nên đó là điều cần tránh với GV.
+ Một số GV lại coi những bài đơn lẻ không có quy luật chung là quan trọng, cho học sinh làm nhiều hơn những bài có nguyên tắc chung (coi những bài đó mới là “thông minh”), kết quả là học sinh bị rối loạn, không học được phương pháp tư duy theo kiểu đúng đắn khoa học.
+ Có GV chưa thường xuyên liên lạc với phụ huynh, vì đó là lực lượng quan trọng hỗ trợ con em, phối hợp với GV rất mạnh mẽ, tạo điều kiện cho con em học tập tốt hơn. Nên GV cần thường xuyên trao đổi với phụ huynh, để cùng phụ huynh động viên, đôn đốc con em kịp thời.
+ Một số GV trường ta hiện nay trẻ hóa nhiều, có trình độ, có năng lực, nhưng hạn chế là còn e dè, chưa mạnh dạn trao đổi để thế hệ trước truyền kinh nghiệm. Còn chắc chắn, lớp trẻ phải mạnh mẽ hơn lớp người thầy đi trước. Vì đó là quy luật tất yếu. Rất mong các Đc GV trẻ tích cực hơn nữa.
Giải pháp 2. Đối với học sinh:
- HS giỏi, HS có năng khiếu phải thực sự có ý thức tốt, có động cơ , thái độ học tập tốt.
- Học sinh phải yêu thích môn học, say mê trong học tập và ham học hỏi.
- Học sinh phải có tinh thần tự giác học tập, cần cù tích luỹ và chăm chỉ rèn luyện, làm tốt các bài trong sách giáo khoa, học sinh cần đọc thêm sách tham khảo và tài liệu khác; tham khảo trên không gian mạng, để tìm tòi kiến thức thông qua luyện tập.
- Các em phải có máy tính (nối mạng Internet), học vào những khung giờ mà GV quy định (trong đợt ở nhà học trực tuyến). Ngoài ra , học ở khung giờ mà phụ huynh quy định để theo dõi con học.
- Học sinh học ở sách- học ở thầy cô giáo- học ở bạn bè (học các bạn học tốt hơn, hoặc các em trao đổi nhóm…)- Học ở bố mẹ (một số phụ huynh có trình độ kiến thức)- học trên mạng,…và biết đúc rút cho bản thân mình, thấy “Học mà vui- vui mà học” và các em tiến bộ lên, thì đó là kết quả tốt đẹp. Chứ không coi thành tích là số Một.
Một vài hạn chế các em gặp phải:
- Một số HS có năng lực khá tốt, muốn tham gia Câu lạc bộ , nhưng do điều kiện hoàn cảnh gia đình khó khăn không có máy tính và mạng nên việc tham gia các sân chơi trí tuệ trên mạng bị hạn chế, và việc tìm tài liệu để tham khảo trên Internet là thiệt thòi lớn đến bản thân các em.
- HS khi học trên Internet, có em còn tranh mở trò chơi, hoặc mở các trang mạng cấm mà các em không nhận thức được đúng. Vậy GV và phụ huynh cần quán triệt cho HS.
Với phụ huynh: - Phụ huynh cần quan tâm tạo điều kiện, động viên tích cực con em học tập tốt hơn. Phụ huynh thường xuyên liên lạc với Thầy cô giáo, nhà trường để nắm tình hình học tập của học sinh ở nhà.
- Với GVBD: cần tiếp tục nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; Làm tốt công tác quản lí học sinh của mình một. Dạy có kế hoạch, có soạn bài, dạy theo phân hóa đối tượng học sinh trong giờ chính khóa, và dạy trong sinh hoạt CLB. Theo dõi, ghi điểm cho HS, sơ kết từng đợt giao lưu để động viên khuyến khích HS, và có hướng khắc phục cho đợt dạy tiếp theo.
-Với Nhà trường: cần quan tâm, động viên, là điểm tựa tinh thần giúp các Câu lạc bộ hoạt động được hiệu quả hơn. Mặt khác, nhà trường cần tiếp tục tuyên truyền để CB và nhân dân hiểu được tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng HSG, HSNK qua các sân chơi trí tuệ trên mạng để từ đó có sự động viên, hỗ trợ tích cực đối với học sinh và đội ngũ- Ở đây là động viên cả về tinh thần lẫn vật chất thì hiệu quả các sân chơi trí tuệ sẽ ngày càng tốt.
Trên đây là kinh nghiệm và giải pháp về công tác bồi dưỡng học sinh năng khiếu của bản thân thông qua sân chơi trí tuệ trên mạng “ Violympic Toán “mà bản thân đã đúc rút được. Qua đó chúng tôi- những người thầy đi trước- mong chờ thế hệ trẻ tiếp bước, và gặt hái được nhiều thành công hơn nữa trong việc nâng cao chất lượng đại trà nói chung, và nâng cao chất lượng mũi nhọn nói riêng của trường ta ngày một đi lên, xứng tầm với các trường tốp đầu trong huyện. Rất mong được sự đóng góp của các đồng chí.
Cuối cùng, xin kính chúc các vị đại biểu khách quý, các đồng chí mạnh khỏe, hạnh phúc! Chúc hội nghị thành công tốt đẹp. Xin trân trọng cảm ơn!
Hoàng Diệu, ngày 8/10/2021
Người báo cáo: Cô giáo Vũ Thị Liên